براي در امان ماندن از اثرات سوء ذرات معلق لازم است افراد در هنگام تردد در محيط هاي آلوده بخصوص در مراكز کلان شهرها از وسيله حفاظتي مناسب تنفسي كه بتواند ميزان مواجهه با اين نوع از آلاينده هاي هوا را به حداقل ممكن كاهش دهد استفاده نمايند. متاسفانه بعضا ديده مي شود كه افراد با استفاده از ماسك هاي تنفسي نامناسب با خيال راحت در اماكن آلوده رفت آمد مي نمايند و خود را درمعرض ذرات معلق و ساير آلاينده هاي هوا قرار مي دهند .
Surgical mask یا ماسك هاي معمولي از جمله ماسك هاي تنفسي محسوب مي شوند كه هيچ گونه جلوگيري از مواجهه افراد با ذرات معلق را سبب نمي شوند. حال اين سئوال مطرح مي شود كه ماسك حفاظتي مناسب در برابر ذرات معلق در هواي آلوده شهر ها چه مشخصاتي دارد؟
ماسك ها در دو تيپ FFP1 و FFP2 كه گاهاٌ با نام هاي P1 و P2 هم در بازار عرضه مي شوند. اين ماسك ها مي توانند غلظت گردو غبار را تا ۴برابر ( FFP1 ) و ۱۰ برابر ( FFP2 )كاهش دهند. كارايي نوع مرغوب اين ماسك ها تا ۹۴ % مي باشد.
ماسك هاي نوع FFP2 از الياف مصنوعي ساخت دست بشر تهيه شده است الياف بهم پيچيده عملا فضايي براي عبور ريزترين ذرات معلق باقي نمي گذارد. نكته قابل توجه در اين ماسك ها وجود سوپاپ جهت خروج هواي بازدمي مي باشد كه ماسك هاي معمولي (Surgical mask ) فاقد اين سوپاپ ها مي باشند.
ماسك هاي N95 كه جهت مواجهه با ميكرو ارگانيسم هاي عفوني بكار مي روند اگرچه قابليت گرفتن ذرات را هم دارا مي باشند ولي بدليل عدم وجود سوپاپ خروجي جهت خروج هواي بازدمي براي استفاده در هواي آلوده شهرها توصيه نمي شوند. وجود سوپاپ ، تنفس را تسهيل نموده و فرد احساس آرامش بيشتري در هنگام دم و بازدم مي نمايد. در صورت استفاده صحيح از اين ماسك ها مي توان آنها را با آب نيمه گرم و صابون مايع تميز نموده براي مدتي از آنها استفاده نماييم در صورتي كه در ماسك هاي معمولي اين امكان وجود ندارد.
نكته قابل توجه در استفاده از اين ماسك ها اين است كه نوع معمولي ماسك هاي FFP2 و FFP1 فقط قابليت جذب ذرات معلق هوا را دارند و در برابر ساير آلاينده ها بخصوص گاز ها و بخارات تاثيري ندارند. نوع خاصي از اين ماسك ها در بازار موجود است كه علاوه بر جذب ذرات معلق قابليت جذب برخي گازها و بخارات مانند بخارات مواد آلي ( تركيبات آروماتيك، MTBE و...) را دارا مي باشند در اين نوع از ماسك ها در ماسك FFP2 مقداري ماده جاذب مانند ذغال فعال( Activated Charcoal ) موجود است كه توانايي جذب بخارات آلي را دارا مي باشد. اين ماده در بدنه ماسك بصورت يك پوشش وجود دارد تا در هنگام دم ،گازها و بخارات آلي را جذب نمايد. اين ماسك ها در بازار با نام ماسك سوپاپ دار كربن دار بادرجه فيلتراسيون FFP2 هم شناخته مي شوند.
گاهاٌ سئوال مي شود كه آيا ماسك هاي N95 براي استفاده در مكان هاي آلوده به ذرات معلق در شهرها مناسبند در جواب بايد گفت كه گرچه اين ماسك ها توانايي مقابله در برابر نفوذ ميكرو ارگانيسم ها به سيستم تنفسي را دارا مي باشند و طبيعتا ذرات معلق ناشي از آلودگي هواي شهرها بزرگتر از ميكرو ارگانيسم ها مي باشند ولي بدليل عدم وجود سوپاپ بازدمي براي بازه زماني طولاني تنفس با اين ماسك ها مشكل است و توصيه مي گردد از ماسك هاي FFP2 سوپاپ دار استفاده گردد.
ماسك N95 كه براي استفاده در مكان هاي آلوده شهري براي مدت طولاني بدليل عدم وجود سوپاپ بازدمي مناسب نيست و فقط براي كار در هنگام مواجهه با ميكرو ارگانيسم ها مناسب است( بخش عفوني بيمارستان ها و...) آن هم در زمان محدود مناسب است.